Η Ελλάδα χτίζει data centers δισεκατομμυρίων για την ΑΙ, αλλά οι επιχειρήσεις μένουν πίσω στην υιοθέτηση

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα ενδιαφέρον σταυροδρόμι όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη το 2026. Από τη μία πλευρά, η χώρα προσελκύει τεράστιες επενδύσεις για την κατασκευή υπερσύγχρονων κέντρων δεδομένων. Από την άλλη, οι εγχώριες επιχειρήσεις φαίνεται να καθυστερούν σημαντικά στην ουσιαστική υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών, δημιουργώντας ένα αξιοσημείωτο παράδοξο.

Επενδύσεις-μαμούθ σε κέντρα δεδομένων

Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η PwC για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης, οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων στη χώρα προβλέπεται να φτάσουν έως και τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη δεκαετία, στο πλέον αισιόδοξο σενάριο ραγδαίας ανάπτυξης της ΑΙ. Ακόμα και στο βασικό σενάριο, οι επενδύσεις εκτιμώνται μεταξύ 18 και 20 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οι ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια που συνεπάγονται αυτές οι υποδομές είναι επίσης τεράστιες. Στο πιο επιθετικό σενάριο, η εγκατεστημένη ισχύς θα μπορούσε να φτάσει τα 5,7 γιγαβάτ έως το 2034, με ετήσια κατανάλωση 22,8 τεραβατώρες. Αυτό αντιστοιχεί σε ένα ποσοστό της τάξης του 24 έως 27 τοις εκατό της συνολικής εγχώριας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Η σημερινή εικόνα, ωστόσο, δείχνει πόσο δρόμο έχει ακόμα να διανύσει η αγορά. Μέσα στο 2025, στην Ελλάδα λειτουργούσαν περίπου 21 κέντρα δεδομένων, με συνολική εγκατεστημένη ισχύ μόλις 44,2 μεγαβάτ. Η συντριπτική πλειονότητα αυτής της ισχύος, περίπου 34,1 μεγαβάτ, ήταν συγκεντρωμένη στην περιοχή της Αττικής, γεγονός που αναδεικνύει και μια έντονη γεωγραφική ανισοκατανομή.

Στην αγορά δραστηριοποιούνται ήδη αρκετοί σημαντικοί παίκτες. Η Sparkle διαθέτει τέσσερις εγκαταστάσεις με ισχύ 13,7 μεγαβάτ, ενώ η Digital Realty λειτουργεί επίσης τέσσερις εγκαταστάσεις με ισχύ περίπου 13 μεγαβάτ. Ακολουθούν η Lancom με τρεις εγκαταστάσεις και η Synapsecom με δύο, ενώ στο επιθετικό σενάριο εκτιμάται η δημιουργία περισσότερων από 2.000 νέων θέσεων εργασίας.

Το χάσμα στην υιοθέτηση της ΑΙ

Παρά τις γενναιόδωρες επενδύσεις σε υποδομές, η πραγματική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ελληνικές επιχειρήσεις παραμένει απογοητευτικά χαμηλή. Μόλις το 8,9 τοις εκατό των ελληνικών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί σήμερα τεχνητή νοημοσύνη, ένα ποσοστό που ωχριά μπροστά στον μέσο όρο του 20 τοις εκατό που καταγράφεται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η κατεύθυνση της τάσης. Ενώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η υιοθέτηση της ΑΙ κατέγραψε αύξηση της τάξης του 48 τοις εκατό, στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό σημείωσε μείωση. Αυτή η αντίθετη πορεία υπογραμμίζει ότι το χάσμα δεν μένει απλώς στάσιμο, αλλά κινδυνεύει να διευρυνθεί ακόμα περισσότερο στο εγγύς μέλλον.

Παρόμοια υστέρηση παρατηρείται και σε άλλες κρίσιμες ψηφιακές τεχνολογίες. Μόνο το 21,3 τοις εκατό των ελληνικών επιχειρήσεων αξιοποιεί υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, δηλαδή cloud, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει το 46,7 τοις εκατό. Στην ανάλυση δεδομένων, το ελληνικό ποσοστό διαμορφώνεται στο 31,5 τοις εκατό έναντι 39,9 τοις εκατό στην Ευρώπη.

Το έλλειμμα ψηφιακών δεξιοτήτων

Ένας από τους βασικούς λόγους πίσω από αυτή την υστέρηση είναι το έλλειμμα ψηφιακών δεξιοτήτων στον πληθυσμό. Μόλις το 51 τοις εκατό των Ελλήνων ηλικίας 16 έως 74 ετών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, έναντι 60,4 τοις εκατό στην ΕΕ. Και εδώ η τάση είναι αρνητική, καθώς στην Ελλάδα καταγράφηκε μείωση 1,4 τοις εκατό, ενώ στην ΕΕ σημειώθηκε αύξηση 4,3 τοις εκατό.

Η εικόνα δεν είναι καλύτερη ούτε στους εξειδικευμένους επαγγελματίες του κλάδου. Οι ειδικοί των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών αντιπροσωπεύουν μόλις το 2,5 τοις εκατό της συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 5 τοις εκατό. Ο στόχος της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ ανέρχεται μάλιστα σε περίπου 10 τοις εκατό.

Ισχυρές υποδομές συνδεσιμότητας

Δεν είναι όμως όλα αρνητικά, καθώς η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά σημεία στις υποδομές συνδεσιμότητας. Η κάλυψη με οπτική ίνα μέχρι το κτίριο έχει ανέλθει στο 59,8 τοις εκατό, από 46,1 τοις εκατό προηγουμένως. Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η κάλυψη του πληθυσμού με δίκτυα πέμπτης γενιάς, δηλαδή 5G, που φτάνει το 99,5 τοις εκατό, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 96,8 τοις εκατό.

Για τη γεφύρωση του χάσματος, η χώρα έχει διαθέσει σημαντικούς πόρους. Συνολικά 7,8 δισεκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και άλλα 3,1 δισεκατομμύρια από τα Ταμεία Συνοχής κατευθύνονται στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Παράλληλα, αναπτύσσονται πρωτοβουλίες όπως το AI Factory με την ονομασία Pharos, ενισχύοντας τη συμμετοχή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκά εγχειρήματα όπως το EuroHPC.